Böcekler nasıl su yüzeyinde yürüyor?

Belgesellerde veya görsellerde böceklerin su yüzeyinde yürüdüğünü görmüşsünüzdür. Bunun temel sebebi yüzey gerilimidir. Peki bu olay nasıl gerçekleşiyor? Şimdi bunun cevabını vermeden önce bazı kavramları öğrenelim.

Yüzey gerilimi

Kohezyon kuvveti sayesinde su yüzeyinde oluşan gerilmeye yüzey gerilimi denir. Peki kohezyon kuvveti nedir?

Kohezyon kuvveti

Kohezyon kuvveti (Su damlacıklarının bir arada bulunması buna örnektir.)

Maddenin taneciklerinin birbirini çekmesine kohezyon kuvveti denir. Bu sayede kohezyon kuvveti fazla olan maddeler bir bütün gibi dururlar. Su taneciklerinin bir arada bulunması da buna örnektir. Yüzey gerilimini oluşturan ana faktör kohezyon kuvvetidir.

Şimdi gelelim asıl sorumuza: Böcekler su yüzeyinde nasıl yürüyor?

Su yüzeyindeki tanecikler alttaki su tanecikleri birbirlerine kohezyon kuvveti uygulayarak birbirlerine yaklaşırlar. Bu sayede suyun yüzey kısmı gerilir ve sanki bir yolmuşcasına bazı böceklerin su yüzeyinde yürümesine izin verir. Fakat bu olay tüm canlılar için gerçekleşmez. Bunun sebebi ise bazı böceklerin su yüzeyine yaptığı basınç kohezyon kuvvetinden büyük olmasıdır. Bu durumda böcekler su yüzeyinde kalamazlar.

Ayrıca her canlının su yüzeyinde yürüyememesinin bir diğer nedeni ise adezyon kuvvetinin kohezyon kuvvetinden büyük olmasıdır. Peki nedir bu adezyon kuvveti?

Adezyon kuvveti

Adezyon kuvveti (Su damlacıklarının camın yüzeyine tutunması buna örnek verilir.)

Farklı maddelerin taneciklerinin birbirini çekmesine adezyon kuvveti denir. Bu sayede adezyon kuvveti büyük olan maddeler yüzeye tutunurlar. Su taneciklerinin yüzeylerde kalabilmesi buna örnektir.

Deneyerek öğrenelim

Yüzey gerilimi gözlemlemek için çok basit bir deney yapabiliriz. Bunu için gerekli malzemeler:

  • İçi su dolu bardak
  • Ataç

Ataçı içi su dolu bardağa yavaşça bıraktığımızda ataç su yüzeyinde duracaktır. Bunun sebebi yüzey gerilimidir. Fakat atacı hızlı bir şekilde bıraksaydık ataç su yüzeyinde duramazdı. Bunun sebebi ise atacın uyguladığı basıncın kohezyon kuvvetinden büyük olmasıdır.

Yüzey gerilimini etkileyen faktörler

  • Sıcaklık yüzey gerilimi düşürür.
  • Sabun ve deterjan yüzey gerilimini düşürür.
  • Tuz yüzey gerilimini yükseltir.
  • Sıvının cinsi yüzey gerilimini etkiler.

Ek Bilgiler

Adezyon kuvvetinin kohezyon kuvvetinden büyük olduğu sıvılar yüzeyi ıslatırkan kohezyon kuvvetinin adezyon kuvvetinden büyük olduğu sıvılar yüzeyi ıslatmazlar. Örneğin suda ahezyon kuvveti kohezyon kuvvetinden büyük olduğundan su yüzeyi ıslatır fakat civada kohezyon kuvveti adezyon kuvvetinden büyük olduğundan civa yüzeyi ıslatmaz.

Bu bağlantıya tıklayarak bu kategorideki diğer yazılarımıza göz atabilirsiniz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir